L-Istorja Ta' L-isla Bhala Belt:

Meta nitkellmu dwar L-Isla nkunu tkelimnia dwar it-tieni belt tal-Kottonera. Dan ghaliex L-Isla nbniet wara l-Birgu. Lejn nofs id- dahla tal-Port il-Kbir, hemm promontorju, jew kif hu ahjar maghruf bhal ilsien ta art imsawwar min zewg gholjiet go xulxin li il-bahar ghalkemm ma jdawwarhomx ghal kollox jithol sa gewwa net minn naha wahda taghha u jithol ukoll bicca sewwa minn naha l-ohra. Nibdew biex nghidu li din il-penisola ghandha fuq l-1400 jarda tul bi 300 ohra wisa’. It-tarf li tispicca bih din l-art tissejjah “Il-Ponta” din thares lijn in naha ta belt vallettali.ftit il fuq mill ponta insibu il knisja ex-parroca tal purtu salvu jew san phillipu. fi nofs ta lisla insibu knisja dedikata li san giljan protetur ta kaccaturi din kienet l-ewwel knisja fl-isla u ghada tidgawda mis sengleani sa llum.fuq in naha lohra ta l-gholja ta lisla insibu il bazilka dedikata li twelied ta vergni marija bambina.ma swar li jifred lill isla min ma bormal insibu arlogg li inbena fi zmien linglizi. taht listess arlogg insibu ftit mill Forti San Mikiel forti li sewa hafna fir-rebbha li ghamlu il malti u kavalliri fuq it torok fl-Assedju l-Kbir 1565.

Dak il promontorju taz-zewg gholjiet fi zminijiet qodma li ftit fadlilna tifkiriet taghhom kellu isem li illum ntesa ghal kollox . “Chersoneo” kien l-eqdem ta dawk iz-zewg gholjiet flimkien ghax, kif tghid il kelma fin-nisel grieg taghha huma kienu bhal penisola (kwazi gzira). L-isem ta hafna iktar tard kellu jixbah lil dan. L-isem li nghata wara kien dak ta l-Isla – mil-kelma taljana “isola” daqs li kieku kienet xi gzira bil-bahar imdawar maghha min kullimkien.
il gran mastru la sengle semija ghalih u bhekk gholija f`dinjita ta belt.il gran mastru la vallett wara l-ghassedju kbir bhalla ringrazjament il madonna ta rebbha fuq it torok li proipju giet fil 8 ta`settembru 1565 alura f`jum il festa ta l-isla bena il knisja dedigata lill bambina u ta titluta munumentari u il belt senglea gholija bi titlu ta citta invictas (igiefiri belt qatt mirbuha)

listatwa ta marija bambina fl-isla:
L-istatwa artistika u devotta ta Maria Bambina rghat il-bidu taghha fl-isla fil (1618).f` tempesta li saret fl-inhawi tad-Dalmazja, (il-Kroazja tal-lum). Waqt din it-tempesta galjun ta xi art nisranija tfarrak ma’ l-imwieg. Bhala pulena dan il-galjun kellu statwa zghira tal-Madonna. Din wara nstabet minn galjun Awstrijak li kien qed ibahhar fl-inhawiu l-kaptan ta dan il-galjun gabar listawa mill bahar,dan xtaq jirigalaha art nisranija Kien is-sena 1618.

Zewg passiggieri mil-lsla li inzertaw kienu jahdmu fuq dan ix xieni hajru lill-kaptan biex jaghtiha lill-parrocca ta l-isla li kienet knisjan gdida bla statwa u bla kwadru tal-Bambina. Il-kaptan qaghad ghal-kelma taghhom. Il-Kappillan ta l-Isla Dun Cosimo Talavera laqa bil-ferh din ix-xbieha u ghal numru ta snin kienet tisejah bhala l-Immakulata marija bambina peress li kienet titrama fuq l artal ta immakulata

Minnufih Nardu De Maria, kaptan tax-xwieni ta l-Ordni issahhar wara din l-istatwa u sar benefattur kbir taghha. Bejn l-1680 u l-1685 saret ghall-ewwel darba l-festa titulari b’din l-istatwa tal-Bambina u bhekk saret l-ewwel statwa titulari f`malta u ghawdex. Wara l-pesta ta l-1813 din il-purcissjoni sahet iktar u devozjoni kbret sew bhala radd il-hajr tal-helsien tal-Isla mill-gwaj tal-pesta. Maz-zmien l-istatwa ta Marija Bambina saret listatwa ta l-artal maggur in nicca tagha geit wara lartal maggur u bhekk giet it titular.li statwa tal bambina saritilha il-libsa li naraw fuqha ilum. Din il-libsa hija imartellata kollha deheb u fidda u telstiet fis-sena 1996. Saret ukoll raggiera ta l-injam mahduma min Marrjanu Gerada u fl-1875 inksiet bil-fidda bi spejjez l-ispizjar Luigi Costu.
fil 1903sarila pedistall tal fidda u kien l-ewwel pedistal ta dik ix xorta f`pajjizna flimkien ma dak ta san lawrenz tal birgu imma tal bambina izanzal l-ewwel xahrejn wara.
F’ l-erbgha ta Settembru ta l-1921 l-istatwa ta Marija Bambina giet inkurunata b’ kuruna tad-deheb u hagar prezjuz b’digriet li kien hareg mil-Vatikan mil-Papa Benedittu XV. Fis-sena 1971 igiefiri 50 sena wara l-Kardinal Lercaro pogga warda tad-deheb f’ riglejn Marija Bambina. Fis-sena 1996, fiz-zmien l-Arcipriet il-Kan.Dun Vincenz Cachia saru festi kbar fejn gie imfakkr il-75 sena mil-inkurunzjoni ta l-istatwa ta Marija Bambina

L-istorja Tal-Knisja ta Maria Bambina:

Il-Knisja parrokjali hi maghrufa aktar bhala “ Il-Vittorja”. Din telghet flok il-qadima li kienet iggarfet fil gwerra li ghaddiet. L-ewwel bomba li laqtet lill-knisja l-qadima ntefghet fid-9 ta Jannar 1941 u baqghu jintefghu ohrajn sakemm il-korsija bil-koppla b’kollox u nofs il-pilastri tax-xellug waqghu kollha.

Kif il-gwerra spiccat beda jsir ftehim mal-Gvern biex il-knisja terga titella mil-gdid bla dewmien. Dan kollu kien fdat f’idejn il-Kan. Prim. Goffredo Lubranu, il-Kan. Arc. G.K. Burlo’ u l-Prokuratur il-Kan. Dek.Frangisk Abela li lum fuq il-bibien iz-zghar giet imnaqxa l-arma taghhom. Il-pjanta ghamilha l-Perit Guzeppi Mallia Milanes u l-faccata ghamilha s-Sur Victor Anastasi u hi kopja mehudha fuq ta’ San Giovanni Laterano f’Ruma.Wara hafna tahbit, il-pjanti gew accetati u fi Frar ta l-1946 inbeda x-xoghol fuq l-imwaqqa li kien hemm. Ix-xoghol gie fdat f’idejn Guzeppi Sammut li mexxa x-xoghol b’sengha kbira. Wara hdax-il sena x-xoghol inqabad u ntelaq bosta drabi.

Fl-24 ta’ Awwissu 1957, giet ikkosagrata solennament mill-Arcisqof Gonzi. L-ghada igiefieri fil-25 ta' Awwissu giet innawgurata ufficjalment billi l-istawa ta Maria Bambina ngiebet mill-knisja ta San Filippu lura lejn is-Santwarju taghha. Fit-2 ta Gunju 1957 tbierek l-artar maggur li huwa bazilikali u taht il-mensola tieghu gew issigillati xi ghadam tal-qaddisin, munita tar-Regina Elizabetta II, tal-Papa XII u ghadd kbir tal-ismijiet kontributuri.

Hamsin sena wara igiefri fis-sena 2007 fakkarna dan il-jum tant solenni ghalina is-Sengleani billi ergajna gedditna dawn id-dati billi ghamilna l-istess bhal hamsin sena ilu. Fl-24 ta Awwisu kien hemm pontifikal sollenni mil-Arcisqof ta' Malta P.P. Cremona u wara kien hemm kxief ta lapida li tfakkar dan il-jum. L-ghada ergajna gibna il-Bambina lura min San Filippu biex b'hekk inkun fakkarna dawn iz-zewg dati tant importanti.